materiały partnera
Chcesz udać się na sesję do psychologa, ale nie wiesz, komu dokładnie warto zaufać? Jakie dyplomy powinien mieć specjalista, ile kursów ukończyć i jaką wiedzą dysponować? W tym artykule zebraliśmy konkretne kryteria, które ułatwią wybór osoby najlepiej dopasowanej do Twoich oczekiwań, preferencji i potrzeb.
Pierwszym i najbardziej oczywistym kryterium jest wykształcenie. Najczęściej w grę wchodzą dwie ścieżki: studia na kierunku psychologicznym albo psychoterapeutycznym (zwykle w ramach kształcenia medycznego). Warto też upewnić się, że psycholog ma nie tylko wiedzę akademicką (zna współczesne nurty i klasyczne koncepcje psychologii), ale potrafi również pracować praktycznie z różnymi problemami zgłaszanymi przez klientów.
Co zrobić, jeśli psycholog jest głównie teoretykiem, a psychoterapeuta „lekarzem do szpiku kości”? Sprawdź, jakie niemedyczne szkolenie psychoterapeutyczne ma dany specjalista.
Większość fachowców działających na polskim rynku – jeśli rzeczywiście chce pomagać swoim klientom – przechodzi długie, wieloletnie kształcenie (często traktowane jako drugie, równoległe wykształcenie). W jego trakcie uczą się m.in.:
zasad prowadzenia terapii;
planowania pracy z klientem;
doboru strategii terapeutycznych itp.
Takie szkolenie zwykle trwa około 3 lat. Następnie często dochodzi kolejny etap pracy pod superwizją (rok–dwa, czasem dłużej).
Jeśli ktoś „uczył się terapii” tylko pół roku – a bywa, że nawet dwa tygodnie – najczęściej oznacza to skromny warsztat. Trudno więc oczekiwać, by taka osoba skutecznie pomogła w rozwiązaniu bardziej złożonego problemu.
Trzecim kryterium jest regularna superwizja oraz terapia własna. W optymalnym modelu pracy psycholog lub psychoterapeuta stale korzysta z obu tych form wsparcia zawodowego, które zwiększają bezpieczeństwo procesu terapeutycznego prowadzonego pod jego kierunkiem.
Superwizja polega na współpracy z bardziej doświadczonym specjalistą, który pomaga podnosić jakość pracy terapeuty. Superwizor dopytuje o szczegóły, porządkuje myślenie kliniczne, wskazuje mocne strony i obszary wymagające poprawy, a także uczy budowania hipotez oraz planowania strategii pracy. W praktyce terapeuta omawia dany przypadek z zachowaniem pełnej anonimowości klienta, dzięki czemu zyskuje szerszą perspektywę i większe poczucie bezpieczeństwa w prowadzeniu procesu.
Terapia własna specjalisty jest potrzebna, aby proces leczenia był rzetelny i możliwie wolny od wpływu osobistych obciążeń terapeuty. Przyjmuje się, że profesjonalista powinien przejść przez ten proces, aby lepiej rozumieć mechanizmy, które mogą oddziaływać na jego relację z pacjentem. Efektami regularnej superwizji z kolei są:
Ochrona klienta przed przeciwprzeniesieniem. Dobry psycholog musi umieć odróżniać własne emocje i nierozwiązane konflikty od trudności, z którymi przychodzi klient;
Zrozumienie „narzędzia pracy”. Ponieważ to osobowość i wewnętrzny świat specjalisty współtworzą relację terapeutyczną, pogłębiona autopsychoterapia pomaga lepiej zarządzać procesem leczenia;
Inwestycja w dojrzałość. Trudno wiarygodnie wspierać innych w rozwoju, jeśli samemu nie bierze się odpowiedzialności za własną dojrzałość emocjonalną;
Doświadczenie roli pacjenta. Poznanie procesu „od wewnątrz” buduje pokorę i empatię niezbędne w pracy gabinetowej.
Pojawia się zatem pytanie: w jaki sposób zdobyć te wszystkie informacje o specjaliście? Tu z pomocą przychodzi czwarte kryterium, czyli weryfikacja poprzez bezpośrednią rozmowę.
Zatelefonuj i zapytaj o nurt pracy lub porusz ten temat podczas pierwszej konsultacji. To całkowicie uczciwe podejście – korzystasz z profesjonalnej usługi i masz prawo wiedzieć, komu powierzasz swoje zdrowie psychiczne. Rzetelny specjalista udzieli odpowiedzi spokojnie, rzeczowo i bez zbędnych uników.
Warto przygotować sobie krótką listę zagadnień, które pomogą ocenić kompetencje danej osoby. Poniższe pytania stanowią standardowy element wywiadu, jaki klient może przeprowadzić z terapeutą.
Jakie posiada Pan/Pani wykształcenie podstawowe oraz jakie szkolenie psychoterapeutyczne ukończył/a (nurt, szkoła, czas trwania)?
Czy pracuje Pan/Pani pod stałą superwizją i jak często odbywają się te sesje?
Czy przeszedł/przeszła Pan/Pani terapię własną w ramach szkolenia zawodowego?
Z jakimi trudnościami pracuje Pan/Pani najczęściej i w jakich sytuacjach kieruje Pan/Pani pacjentów do psychiatry?
Jeśli zauważysz, że terapeuta złości się, odpowiada pytaniem na pytanie lub unika konkretów, potraktuj to jako sygnał ostrzegawczy. Zaufanie stanowi fundament terapii, dlatego jeśli już na starcie czujesz opór i brak transparentności, kontynuowanie współpracy może nie przynieść oczekiwanych rezultatów.
Ostatnim, choć równie istotnym kryterium, jest subiektywne poczucie sympatii i dopasowania. Jeśli terapeuta wzbudza Twoje zaufanie i wydaje Ci się osobą życzliwą, szanse na zbudowanie trwałej przymierza terapeutycznego znacząco rosną.
Obecnie wielu specjalistów publikuje artykuły, nagrywa materiały wideo czy pisze książki, co ułatwia wstępną selekcję. Dzięki temu możesz „poznać ich zdalnie” jeszcze przed wizytą, sprawdzając, czy ich sposób komunikacji i podejście do człowieka współgrają z Twoimi potrzebami.
