Zdrowie i dobre samopoczucie nie zaczynają się dopiero w dorosłości. Coraz więcej badań wskazuje, że regularny i przewidywalny rytm dnia we wczesnym dzieciństwie wiąże się z lepszym snem, rozwojem, samoregulacją i funkcjonowaniem dziecka. Pojawiają się również pierwsze badania podłużne sugerujące, że niektóre wzorce wykształcone w dzieciństwie mogą utrzymywać się w okresie dorastania.
Nie oznacza to, że rutyna sama w sobie gwarantuje zdrowie w dorosłym życiu. Na zdrowie wpływają również geny, środowisko, relacje rodzinne, sytuacja społeczna i wiele innych czynników. Rutyna może jednak stworzyć warunki, w których zdrowe zachowania łatwiej stają się naturalną częścią codziennego życia.
Nie jesteśmy wyłącznie tym, z czym przychodzimy na świat
Nasze geny tworzą biologiczny fundament i wpływają na nasze predyspozycje, ale sposób funkcjonowania organizmu kształtuje się również pod wpływem środowiska, sposobu odżywiania, aktywności fizycznej, snu, stresu, sposobu myślenia i postrzegania świata oraz naszych życiowych doświadczeń.
Warto w tym kontekście wspomnieć o epigenetyce. Jest to dziedzina nauki zajmująca się między innymi mechanizmami, poprzez które czynniki środowiskowe i doświadczenia mogą wpływać na regulację oraz aktywację genów. Pokazuje to, że rozwój człowieka jest wynikiem nieustannej interakcji pomiędzy tym, z czym przychodzimy na świat, jak to życie prowadzimy oraz środowiskiem, w którym żyjemy.
Rutyna nie oznacza sztywnego planu
Rutyna to nie wojskowa dyscyplina ani rozpisany co do minuty harmonogram. To raczej przewidywalny rytm, w którym dziecko wie, kiedy jest czas na sen, posiłek, naukę, zabawę, ruch i odpoczynek.
Taka przewidywalność może być szczególnie ważna dla małych dzieci, które dopiero uczą się regulować emocje, uwagę i zachowanie.
Jednym z najlepiej przebadanych elementów jest wieczorna rutyna. Badania przeprowadzone na dużych grupach dzieci pokazują, że regularne przygotowanie do snu wiąże się z wcześniejszym zasypianiem, krótszym czasem potrzebnym do zaśnięcia, mniejszą liczbą nocnych przebudzeń i dłuższym snem. Przeglądy badań wskazują również na związki rutyn związanych ze snem z rozwojem i funkcjonowaniem dziecka.
To więcej niż dobry sen. Rutyny nie dotyczą wyłącznie pory zasypiania.
Systematyczny przegląd 170 badań dotyczących rutyn dziecięcych wykazał związki pomiędzy codziennymi rutynami a wieloma obszarami funkcjonowania dziecka, między innymi zdrowiem fizycznym i psychicznym, samoregulacją, funkcjonowaniem społecznym, rozwojem poznawczym oraz osiągnięciami szkolnymi. Autorzy podkreślają jednak, że badania różnią się między sobą sposobem definiowania i mierzenia rutyn oraz że potrzebne są dalsze badania nad mechanizmami tych zależności.
Dlatego warto patrzeć na dzień dziecka jako na całość.
Sen, jedzenie, nauka, zabawa, ruch i odpoczynek wzajemnie się uzupełniają.
Dziecko, które codziennie ma okazję wyjść na zewnątrz, pobiegać, pobawić się, chodzić, jeść regularne posiłki i odpowiednio długo spać, nie tylko wykonuje pojedyncze „zdrowe czynności”. Stopniowo poznaje określony sposób funkcjonowania.
Czy te wzorce zostają z nami? To jedno z ciekawszych pytań współczesnych badań.
W badaniu obejmującym około 2943 dzieci naukowcy analizowali rutyny we wczesnym dzieciństwie, a następnie sprawdzali ich funkcjonowanie w okresie dorastania. Badano między innymi regularne wspólne posiłki, rutynę przed snem i codzienne czytanie.
Wyniki sugerowały, że dzieci, które miały określone rutyny we wczesnym dzieciństwie, częściej utrzymywały podobne zachowania w wieku nastoletnim. Wczesna rutyna przed snem była również związana z większym prawdopodobieństwem deklarowania doskonałego stanu zdrowia w okresie dorastania.
To interesujący wynik, ale trzeba go właściwie interpretować. Było to badanie obserwacyjne, dlatego nie możemy powiedzieć, że rutyna spowodowała lepsze zdrowie. Rodziny różnią się między sobą między innymi stylem wychowania, sytuacją społeczno-ekonomiczną, relacjami i warunkami życia. Czynniki te mogą wpływać zarówno na obecność rutyn, jak i na późniejsze zdrowie dziecka.
Możemy natomiast powiedzieć, że istnieje coraz więcej dowodów na to, że zdrowe, przewidywalne wzorce codziennego życia są związane z korzystniejszym funkcjonowaniem dziecka, a niektóre z tych wzorców mogą utrzymywać się przez kolejne lata.
Co mogą zrobić rodzice?
Najważniejsze jest nie to, aby każdy dzień wyglądał identycznie. Chodzi o stworzenie stabilnego rytmu, w którym zdrowe zachowania stają się czymś zwyczajnym.
Ruch zaczyna się dużo wcześniej niż pierwszy ból
Z perspektywy zdrowia układu ruchu jest to szczególnie istotne.
Nie zaczynamy dbać o sprawność dopiero wtedy, gdy pojawia się ból pleców, kolana czy barku. Zdolność do poruszania się, budowanie siły, koordynacji i pewności własnego ciała rozwijają się przez lata.
Dlatego warto, aby ruch był dla dziecka czymś naturalnym — nie tylko obowiązkowym treningiem, ale również chodzeniem, bieganiem, wspinaniem, zabawą, jazdą na rowerze czy aktywnością z rodzicami.
Dziecko nie potrzebuje idealnego dnia. Potrzebuje rytmu, w którym sen, jedzenie, ruch, nauka, zabawa i odpoczynek mają swoje miejsce.
A co z nami — dorosłymi? To samo dotyczy przecież nas.
W swojej pracy często spotykam osoby, które bardzo świadomie chcą poprawić swoją sprawność i zdrowie. Potrafią znaleźć czas na trening, spacer czy przygotowanie zdrowego posiłku — a mimo to trudno im utrzymać te działania jako stały element codzienności.
My, dorośli, mamy pracę, rodziny, obowiązki i dziesiątki powodów, dla których kolejna rutyna wydaje się czymś trudnym do wprowadzenia.
Być może czasami wynika to również z rozczarowania. Z doświadczeń, które pojawiły się gdzieś po drodze i sprawiły, że zaczęliśmy myśleć: „Próbowałem już. I tak nic się nie zmieni.”
Ale nic się nie zmieni, jeżeli nie stworzymy przestrzeni, czasu i odpowiednich warunków na zmianę.
Dotyczy to również naszego podejścia do samych siebie. Technika, czas i konsekwencja są ważne, ale równie ważny jest sposób, w jaki komunikujemy się z samym sobą oraz jak postrzegamy siebie i własne możliwości.
Jeżeli chcemy schudnąć, poprawić sprawność czy zacząć regularnie się ruszać, nawet krótki poranny spacer może być dobrym początkiem. Równie ważne jest jednak to, aby nie traktować siebie jak kogoś, kto „znowu nie dał rady”, tylko jak człowieka, który właśnie uczy się nowego sposobu funkcjonowania.
Nie zawsze potrzebujemy wielkiej zmiany. Czasami potrzebujemy małego działania, powtarzanego wystarczająco długo.
Może więc rutyna nie jest ograniczeniem naszego życia, ale sposobem na odzyskanie wpływu na jego część.
To, co powtarzamy każdego dnia, staje się częścią naszego życia. Dlatego zdrowe nawyki warto budować nie dopiero wtedy, gdy pojawi się problem, ale znacznie wcześniej.
Źródła
Brak komentarza, Twój może być pierwszy.
Dodaj komentarz
Użytkowniku, pamiętaj, że w Internecie nie jesteś anonimowy. Ponosisz odpowiedzialność za treści zamieszczane na portalu portalsremski.pl. Dodanie opinii jest równoznaczne z akceptacją Regulaminu portalu. Jeśli zauważyłeś, że któraś opinia łamie prawo lub dobry obyczaj - powiadom nas lub użyj przycisku Zgłoś komentarz