materiały partnera
Przydomowa oczyszczalnia ścieków działa na zupełnie innej zasadzie niż tradycyjne szambo, które jedynie gromadzi nieczystości do czasu ich wywozu przez wóz asenizacyjny. W oczyszczalni biologicznej ścieki przechodzą przez kilka kolejnych etapów oczyszczania – najpierw trafiają do osadnika wstępnego, gdzie następuje sedymentacja cięższych zanieczyszczeń oraz wstępny rozkład materii organicznej, a następnie do komory biologicznej, w której bakterie tlenowe lub beztlenowe, w zależności od zastosowanej technologii, rozkładają pozostałe zanieczyszczenia organiczne na prostsze, nieszkodliwe związki. Oczyszczony w ten sposób ściek, spełniający określone normy czystości, może zostać odprowadzony do gruntu, do rowu melioracyjnego lub, w niektórych systemach, wykorzystany wtórnie na przykład do podlewania terenów zielonych nieprzeznaczonych pod uprawy spożywcze. Kluczowym elementem całego procesu jest utrzymanie odpowiednich warunków dla rozwoju kolonii bakterii oczyszczających, dlatego oczyszczalnia wymaga pewnej regularności dopływu ścieków – długie okresy bez użytkowania, na przykład podczas wielotygodniowego wyjazdu bez dopływu ścieków z domu, mogą osłabić kolonię bakterii i chwilowo obniżyć skuteczność oczyszczania po powrocie do regularnego użytkowania instalacji. Podobnie negatywnie na kolonię bakterii wpływają silne środki dezynfekujące, chlor w dużych ilościach czy resztki farb i rozpuszczalników wylewane do kanalizacji domowej, dlatego użytkownicy oczyszczalni biologicznych muszą zwracać nieco większą uwagę na to, co trafia do odpływu, niż w przypadku zwykłego szamba, które takich substancji po prostu biernie gromadzi bez negatywnego wpływu na proces oczyszczania. W praktyce oznacza to konieczność wyboru łagodniejszych środków czystości oraz unikania jednorazowego wylewania dużych ilości silnych chemikaliów, co dla większości gospodarstw domowych nie stanowi istotnego ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu.
Dobór odpowiedniej wielkości oczyszczalni zależy przede wszystkim od liczby osób stale zamieszkujących nieruchomość oraz od szacowanego dobowego zużycia wody, ponieważ zbyt mała instalacja będzie przeciążona, co obniży skuteczność oczyszczania, natomiast znacznie przewymiarowana oczyszczalnia generuje niepotrzebnie wysokie koszty inwestycji początkowej. Poza typowymi oczyszczalniami przydomowymi dla gospodarstw domowych, na rynku dostępne są też rozwiązania o znacznie większej wydajności – producent oczyszczalni przemysłowych projektuje instalacje dopasowane do potrzeb zakładów produkcyjnych, restauracji, hoteli czy gospodarstw rolnych, gdzie ilość i skład ścieków znacząco odbiega od typowego gospodarstwa domowego, na przykład ze względu na obecność tłuszczów, większe wahania dobowego natężenia przepływu czy specyficzny skład chemiczny odprowadzanych ścieków. Wybór technologii – osadu czynnego, złoża biologicznego czy systemu hybrydowego – powinien uwzględniać zarówno warunki gruntowo-wodne działki, jak i planowany budżet eksploatacyjny, ponieważ niektóre rozwiązania wymagają stałego zasilania elektrycznego do napowietrzania komory biologicznej, podczas gdy inne, oparte na procesach beztlenowych, mogą pracować praktycznie bezobsługowo i bez zużycia energii elektrycznej, kosztem nieco niższej efektywności oczyszczania w niskich temperaturach zimowych. Przy planowaniu warto też uwzględnić możliwość przyszłej rozbudowy nieruchomości – jeśli w perspektywie kilku lat planowana jest dobudowa, powiększenie liczby domowników lub uruchomienie dodatkowej działalności generującej ścieki, korzystniej jest od razu zaplanować nieco większą instalację lub system, który da się w przyszłości rozbudować, niż po kilku latach demontować działającą oczyszczalnię i inwestować w zupełnie nowy system o większej wydajności. Dobrym zwyczajem jest również skonsultowanie wyboru technologii z lokalnym serwisem instalacyjnym, który zna specyfikę gruntów i warunków wodnych w danej okolicy i potrafi wskazać rozwiązania sprawdzające się najlepiej w konkretnym regionie.
Zanim dojdzie do faktycznego montażu, konieczne jest dopełnienie kilku formalności administracyjnych, których zakres zależy od wydajności planowanej instalacji – zwykle dla niewielkich oczyszczalni przydomowych o przepustowości nieprzekraczającej określonego progu wystarczy zgłoszenie budowy w starostwie powiatowym, natomiast większe instalacje mogą wymagać uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Niezależnie od skali inwestycji, warto zdecydować się wyłącznie na urządzenie posiadające odpowiednią dokumentację potwierdzającą jego parametry techniczne – przydomowa oczyszczalnia ścieków z certyfikatem gwarantuje, że deklarowana przez producenta skuteczność oczyszczania została faktycznie zweryfikowana w niezależnych badaniach laboratoryjnych, co bywa wymagane zarówno na etapie zgłoszenia inwestycji, jak i podczas ewentualnej kontroli już po jej uruchomieniu. Sam montaż, choć technicznie nieskomplikowany, wymaga uwzględnienia poziomu wód gruntowych na działce, odpowiedniej odległości od studni, granicy działki oraz budynków, a także zapewnienia dostępu serwisowego do poszczególnych komór na wypadek przyszłych przeglądów czy ewentualnego usuwania osadu nadmiernego, który mimo procesu biologicznego oczyszczania gromadzi się stopniowo na dnie osadnika i wymaga okresowego wypompowania, zwykle raz na rok lub dwa lata, w zależności od intensywności użytkowania instalacji. Koszt samego wypompowania osadu nadmiernego jest przy tym znacznie niższy niż regularny wywóz całej zawartości szamba, ponieważ dotyczy jedynie niewielkiej frakcji osadu pozostałej po procesie biologicznego rozkładu, a nie całej objętości odprowadzanych ścieków, co w praktyce przekłada się na wyraźnie niższe koszty eksploatacyjne w skali roku w porównaniu z tradycyjnym zbiornikiem bezodpływowym. Warto też pamiętać o okresowym przeglądzie technicznym poszczególnych podzespołów, zwłaszcza w instalacjach wymagających zasilania elektrycznego, gdzie awaria pompy lub dmuchawy napowietrzającej może pozostać niezauważona przez dłuższy czas, jeśli system nie jest wyposażony w prosty sygnalizator usterki informujący użytkownika o nieprawidłowym działaniu.
