materiały partnera
Przepusty instalacyjne to jedno z tych miejsc, które podczas odbioru budynku sprawdza się dokładnie, a na etapie budowy łatwo je zaniedbać. Każda rura, wiązka kabli czy kanał przechodzący przez ścianę lub strop oddzielenia pożarowego to potencjalna droga dla ognia i dymu do sąsiedniej strefy. Jeśli przepust jest wykonany nieprawidłowo albo nie ma dokumentów, strażacy mogą wydać stanowisko negatywne. Wtedy pozwolenie na użytkowanie się opóźnia, a poprawki trzeba robić w gotowym, często już wykończonym obiekcie.
Poniżej zebraliśmy sytuacje, w których przepust najczęściej nie przechodzi odbioru, i sposoby, żeby ich uniknąć.
Zasady określa § 234 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki:
Elementy oddzielenia przeciwpożarowego: przepusty w ścianach i stropach oddzielenia muszą mieć taką klasę odporności ogniowej EI, jaka jest wymagana dla tych elementów. Jeśli ściana ma klasę REI 120, przepust musi zapewnić EI 120.
Pomieszczenia zamknięte o klasie co najmniej EI 60 lub REI 60: przepusty o średnicy większej niż 4 cm w ich ścianach i stropach muszą mieć klasę odporności ogniowej tych przegród, nawet jeśli nie są one elementami oddzielenia przeciwpożarowego.
Wymaganą klasę przepustu wyznacza więc przegroda, przez którą przechodzi instalacja, a nie materiał użyty do uszczelnienia. Informację o klasie przegród znajdziesz w projekcie budowlanym, w części dotyczącej warunków ochrony przeciwpożarowej.
To najczęstszy i najbardziej oczywisty błąd. Standardowa pianka poliuretanowa nie ma klasy odporności ogniowej, a w pożarze szybko się topi i pali. Przepust wygląda na „zamknięty”, ale nie spełnia żadnej funkcji ochronnej. Problem pojawia się zwłaszcza tam, gdzie otwory uzupełniają podwykonawcy innych branż: elektrycy, hydraulicy czy instalatorzy wentylacji.
Każdy system uszczelnień ppoż. ma dokumentację określającą, w jakich warunkach go przebadano: rodzaj i grubość przegrody, rodzaj i średnicę instalacji, materiał rur oraz odległości między przejściami. Masa ogniochronna sprawdzona dla kabli nie musi działać przy rurze kanalizacyjnej z PVC o średnicy 110 mm, która wymaga np. obejmy pęczniejącej. Jeśli rozwiązania nie ma w dokumentacji producenta, przepust nie ma potwierdzonej klasy odporności ogniowej.
Zdarza się, że wykonawca stosuje jeden system na całej budowie, np. z klasą EI 60, choć część ścian oddzielenia wymaga EI 120. Taki przepust jest słabszym ogniwem przegrody i przy odbiorze zostanie zakwestionowany.
Uszczelnienie było wykonane poprawnie, ale kilka tygodni później przez gotowy przepust przewleczono dodatkowe kable albo przebito obok nowy otwór. Każda taka ingerencja narusza zabezpieczenie i wymaga odtworzenia go zgodnie z systemem. W praktyce to jedna z najczęstszych przyczyn usterek w budynkach, w których prace instalacyjne trwają do ostatnich dni przed odbiorem.
Szczeliny wokół rur, zbyt płytko wprowadzona masa, uszczelnienie tylko z jednej strony przegrody, brak powłoki ogniochronnej na kablach na długości wymaganej przez producenta. Takie braki często widać gołym okiem po zdjęciu płyt sufitu podwieszanego.
Instrukcje montażu większości systemów i dobra praktyka wymagają, żeby każde przejście miało etykietę z numerem, klasą odporności ogniowej, nazwą systemu, datą wykonania i wykonawcą. Numeracja powinna być spójna z rejestrem przejść w dokumentacji powykonawczej. Bez tego strażak nie jest w stanie ocenić, czy przepust w ogóle został wykonany jako zabezpieczenie ppoż.
Do odbioru potrzebne są deklaracje właściwości użytkowych zastosowanych wyrobów oraz dokumentacja potwierdzająca klasyfikację ogniową. Nawet prawidłowo wykonany przepust może zostać zakwestionowany, jeśli wykonawca nie przekazał kompletu dokumentów.
Większość tych problemów da się uniknąć, jeśli przepusty wykonuje jeden wyspecjalizowany zespół, który dobiera system do konkretnej przegrody, prowadzi rejestr i przekazuje komplet dokumentów. Tak działa na przykład usługa wykonania przepustów instalacyjnych ppoż., obejmująca cały obiekt, a nie pojedyncze otwory zgłaszane przez różne branże.
Przepisy przewidują wyjątki. Zabezpieczenia przepustu nie trzeba stosować dla pojedynczych rur instalacji wodnych, kanalizacyjnych i grzewczych wprowadzanych przez ściany i stropy do pomieszczeń higieniczno-sanitarnych. W ścianach i stropach pomieszczeń zamkniętych, które nie są elementami oddzielenia przeciwpożarowego, wymóg dotyczy tylko przepustów o średnicy większej niż 4 cm.
Wyjątki warto jednak konsultować z projektantem lub rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych. Interpretacja w konkretnym budynku zależy od układu stref pożarowych, a strażak ocenia obiekt według projektu i przepisów, a nie według założeń wykonawcy.
Kilka kroków znacznie zmniejsza ryzyko stanowiska negatywnego:
Zaplanuj przepusty już w projekcie. Zestawienie przejść z klasami przegród pozwala dobrać systemy przed rozpoczęciem prac.
Wyznacz jednego odpowiedzialnego za uszczelnienia. Gdy każda branża zamyka swoje otwory sama, trudno o spójny system i kompletną dokumentację.
Zrób inwentaryzację przed zamknięciem sufitów i obudów. Później dostęp do przepustów jest trudniejszy i droższy.
Sprawdź obiekt przed wizytą straży. Wewnętrzny audyt przedodbiorowy pozwala wychwycić brakujące etykiety, dołożone kable czy niepełne dokumenty, zanim zrobi to strażak.
Ostatni krok jest szczególnie ważny przy większych obiektach, gdzie przepustów są setki. Profesjonalne przygotowanie obiektu do odbioru przez straż pożarną obejmuje nie tylko przepusty, ale też sprawdzenie pozostałych zabezpieczeń i dokumentacji, od oznakowania dróg ewakuacyjnych po protokoły z prób urządzeń.
Przepusty to tylko jeden z elementów, które decydują o wyniku odbioru. Dlatego przy dużych inwestycjach dobrze sprawdza się kompleksowa obsługa ppoż. obiektu: jeden zespół odpowiada wtedy za zabezpieczenia, dokumenty i kontakt z rzeczoznawcą aż do uzyskania pozwolenia na użytkowanie.
