pixabay.com
Prawie każdy nakład trafia do maszyny drukującej na arkuszu większym niż format końcowy. Na jednym arkuszu SRA3 mieści się ponad dwadzieścia wizytówek w standardowym rozmiarze albo cztery ulotki A5, więc niemal zawsze potrzebne jest cięcie. To od jego precyzji zależy, czy marginesy będą równe, a tło sięgnie dokładnie do krawędzi.
Gilotyna tnie jednocześnie cały stos arkuszy, a papier pod naciskiem noża może minimalnie się przesunąć. Dlatego projekt przygotowuje się ze spadami, zwykle 2–3 mm z każdej strony, czyli z grafiką wychodzącą poza linię cięcia. Dzięki temu nawet niewielkie odchylenie nie zostawi białego paska na brzegu. Równie ważna jest strefa bezpieczeństwa: teksty i logotypy powinny znajdować się co najmniej kilka milimetrów od krawędzi formatu netto.
Klasyczna krajarka gilotynowa najlepiej sprawdza się przy prostych liniach i dużych nakładach. Nowoczesne modele są programowalne, więc zapamiętują sekwencję cięć i powtarzają ją z bardzo dużą dokładnością. Gdy format jest nietypowy, a nakład niewielki, drukarnie coraz częściej sięgają po plotery tnące lub lasery. Te urządzenia prowadzą ostrze albo wiązkę światła po dowolnej ścieżce, bez potrzeby przygotowywania osobnego narzędzia.
Wykrawanie, nazywane też sztancowaniem, pozwala nadać wydrukowi niemal dowolny kształt. Tak powstają zawieszki na klamkę, teczki ofertowe z kieszeniami, pudełka, etykiety czy wizytówki w formie liścia albo komiksowego dymku.
Sercem procesu jest wykrojnik, czyli płyta ze sklejki, w której osadza się wygięte stalowe noże odwzorowujące kontur projektu. W tej samej formie można umieścić linie bigujące, ułatwiające późniejsze składanie, a także noże perforujące. Maszyna, najczęściej tak zwany tygiel, dociska arkusz do wykrojnika i jednym ruchem wycina, biguje oraz perforuje. Elastyczna guma przyklejona wokół noży wypycha materiał po cięciu, żeby nie zaklinował się w formie. Pozostały odpad wokół gotowych użytków usuwa się w procesie wyłamywania.
Wykonanie wykrojnika to jednorazowy koszt rozłożony na cały nakład. Przy kilku tysiącach sztuk staje się on niemal niezauważalny, ale przy kilkudziesięciu egzemplarzach może przewyższyć koszt samego druku. Gotowe narzędzie da się przechowywać i wykorzystać ponownie przy dodrukach, co dla firm zamawiających regularnie te same opakowania jest dużą zaletą. Przy krótkich seriach rozsądniej wybrać cięcie ploterowe, bo efekt bywa bardzo zbliżony, a odpada koszt formy.
Ostry róg to najsłabszy punkt kartonika. Wystarczy kilka tygodni w portfelu, by wizytówka czy karta lojalnościowa zaczęła się zaginać i rozwarstwiać właśnie w tym miejscu. Zaokrąglony narożnik nie ma wystającego czubka, o który mógłby zahaczyć materiał, dlatego dużo dłużej zachowuje estetyczny wygląd.
Nie bez powodu zaokrąglone rogi mają karty płatnicze i dowody osobiste. Format ID-1, opisany w normie ISO/IEC 7810, przewiduje promień narożnika wynoszący około 3,18 mm. Podobne rozwiązanie od dawna stosuje się w kartach do gry, które przechodzą przez ręce setki razy. W drukarniach najczęściej spotyka się promienie od 3 do 10 mm: mniejsze dają subtelny, elegancki efekt, a większe kojarzą się z czymś przyjaznym i nowoczesnym.
Samo zaokrąglanie wykonuje się na niewielkiej maszynie z wymiennymi nożami o różnych promieniach. Operator obrabia jednocześnie cały stos kartoników, dlatego usługa jest szybka i zwykle niedroga. Warto o niej pomyśleć nie tylko przy wizytówkach, ale też przy kalendarzykach, menu, zawieszkach, kartach podarunkowych czy karnetach do klubów sportowych.
Nawet najlepsza maszyna nie naprawi błędów popełnionych w projekcie. Przed wysłaniem pliku do drukarni dobrze sprawdzić kilka rzeczy:
czy spady zostały dodane z każdej strony, zgodnie z wymaganiami drukarni,
czy ważne elementy są odsunięte od linii cięcia,
czy kontur wykrojnika znajduje się na osobnej warstwie i jest oznaczony kolorem dodatkowym,
czy w projekcie nie ma cienkich ramek biegnących tuż przy brzegu.
Ten ostatni punkt bywa szczególnie zdradliwy. Przesunięcie cięcia o pół milimetra sprawi, że obramowanie z jednej strony będzie wyraźnie grubsze niż z drugiej, co od razu będzie rzucać się w oczy. Lepiej z niego zrezygnować albo odsunąć go głębiej w formacie.
Cięcie, wykrawanie i zaokrąglanie narożników rzadko pojawiają się w pierwszych szkicach, choć powinny. Kiedy forma wykończenia jest zaplanowana od początku, grafika może z nią współgrać – tło naturalnie podąża za konturem, a układ treści respektuje kształt użytku. Właśnie na tym etapie zwykły wydruk zamienia się w przedmiot, który chce się wziąć do ręki i zachować na dłużej.
Najprościej zacząć od rozmowy z drukarnią jeszcze przed otwarciem programu graficznego. Wiele z nich udostępnia gotowe szablony wykrojników do popularnych opakowań i teczek, a także podpowiada, jakie promienie narożników są dostępne w ofercie. Kilka takich ustaleń na starcie pozwala uniknąć poprawek pliku w ostatniej chwili.
Fourzeros
Leszczyńska 4, 00-339 Warszawa, Poland
https://www.google.com/maps?cid=14376996309021132664
