Załącznik nr 15 do ustawy o VAT – split payment w praktyce

Załącznik nr 15 do ustawy o VAT to wykaz towarów i usług szczególnie narażonych na wyłudzenia podatku. Jeżeli faktura dokumentuje sprzedaż pozycji z tej listy, a jej kwota brutto przekracza 15 000 zł, obie strony transakcji B2B muszą zastosować split payment. Sprzedawca oznacza fakturę, a nabywca płaci specjalnym przelewem.

Czym jest mechanizm podzielonej płatności?

Mechanizm podzielonej płatności (MPP) rozdziela zapłatę za fakturę na dwie części. Kwota netto trafia na zwykły rachunek firmowy sprzedawcy, a VAT na powiązany z nim rachunek VAT. Środkami z tego rachunku można płacić głównie podatki i ZUS, dzięki czemu VAT nie „znika” z obiegu.

Rozwiązanie działa od 2018 roku. Od 1 listopada 2019 r. jest obowiązkowe przy towarach i usługach z załącznika nr 15. W pozostałych transakcjach między podatnikami VAT można je stosować dobrowolnie.

Jakie towary wrażliwe VAT obejmuje załącznik nr 15?

Lista zawiera około 150 pozycji, które często określa się jako towary wrażliwe VAT. Najważniejsze grupy to:

• paliwa, węgiel i produkty węglowe,
• stal i wyroby stalowe, metale nieżelazne,
• złoto i inne metale szlachetne,
• elektronika, np. telefony, laptopy, tablety, konsole,
• części i akcesoria samochodowe,
• odpady i surowce wtórne,
• wybrane usługi budowlane.

Każda pozycja ma przypisany symbol PKWiU, dlatego przed wystawieniem faktury warto sprawdzić klasyfikację sprzedawanego towaru.

Kiedy split payment jest obowiązkowy?

Obowiązek powstaje, gdy spełnione są łącznie dwa warunki:

1. faktura obejmuje co najmniej jedną pozycję z załącznika nr 15,
2. kwota brutto całej faktury przekracza 15 000 zł lub jej równowartość w walucie obcej.

Liczy się wartość pojedynczej faktury, a nie całej umowy. Jeśli na fakturze powyżej limitu tylko część pozycji pochodzi z załącznika, w MPP trzeba zapłacić co najmniej VAT przypadający na te pozycje.

Jakie obowiązki ma sprzedawca, a jakie nabywca?

Sprzedawca umieszcza na fakturze adnotację „mechanizm podzielonej płatności” i ma obowiązek przyjąć zapłatę w tym mechanizmie.

Nabywca opłaca fakturę przelewem w złotych, korzystając z komunikatu MPP w bankowości elektronicznej. Podaje w nim kwotę VAT, kwotę brutto, numer faktury (a przy fakturze wystawionej w KSeF – jej numer KSeF) i NIP sprzedawcy.

Co grozi za niestosowanie MPP?

Pominięcie adnotacji lub zapłata zwykłym przelewem może skończyć się sankcją VAT w wysokości 30% kwoty podatku przypadającej na towary z załącznika. Dodatkowo grozi odpowiedzialność karna skarbowa, a nabywca może stracić prawo do zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodu.

Jak łatwo wystawiać faktury z adnotacją MPP?

W programie Fakturownia dodasz oznaczenie „mechanizm podzielonej płatności” jednym kliknięciem, a faktura trafi bezpośrednio do KSeF. Program możesz bezpłatnie przetestować przez 30 dni.

FAQ: Najczęstsze pytania o mechanizm podzielonej płatności

Czy MPP dotyczy sprzedaży konsumentom?

Nie, obowiązkowy split payment dotyczy wyłącznie transakcji między przedsiębiorcami.

Czy można zapłacić kartą lub gotówką?

Nie, przy obowiązkowym MPP płatność musi być realizowana przelewem z komunikatem split payment.

Czy podział zamówienia na kilka faktur zwalnia z obowiązku?

Formalnie liczy się kwota pojedynczej faktury, ale sztuczne dzielenie transakcji w celu ominięcia przepisów może zostać zakwestionowane przez urząd skarbowy.