Oszuści potrafią podrobić twarz i głos bliskich. Policja ostrzega przed oszustwami z wykorzystaniem AI

Dzwoni ktoś bliski, słyszysz znajomy głos i prośbę o pilny przelew. Wszystko brzmi wiarygodnie, ale po drugiej stronie może być oszust. Komenda Główna Policji ostrzega przed przestępcami, którzy wykorzystują sztuczną inteligencję do podrabiania głosu i twarzy prawdziwych osób. Jak rozpoznać takie oszustwo i nie stracić pieniędzy?

Komenda Główna Policji opublikowała 19 października ostrzeżenie dotyczące nowoczesnych metod oszustw. Przestępcy coraz częściej wykorzystują sztuczną inteligencję (AI), aby podszywać się pod członków rodziny, znajomych czy współpracowników. Potrafią przygotować nagrania, na których słychać znajomy głos, a nawet filmy przedstawiające twarz konkretnej osoby.

Polska policja informuje o globalnej kampanii edukacyjnej INTERPOL-u, który zwraca uwagę na zagrożenia związane z tzw. deepfake'ami. Organizacja przygotowała materiały pokazujące, jak takie materiały mogą służyć do wyłudzania pieniędzy i danych osobowych.

Co to jest deepfake? Oszust może mówić głosem twojego dziecka

Deepfake to nagranie dźwiękowe, film lub obraz stworzony albo przerobiony za pomocą sztucznej inteligencji tak, aby wyglądał lub brzmiał jak prawdziwy. Przykładowo komputer może naśladować głos konkretnej osoby na podstawie jej wcześniejszych nagrań. Może też przygotować film, na którym ktoś wygląda tak, jakby wypowiadał słowa, których w rzeczywistości nigdy nie powiedział.

Nie trzeba przy tym mieć specjalistycznej wiedzy informatycznej. Jak wyjaśnia INTERPOL, rozwój dostępnych narzędzi sprawił, że tworzenie takich materiałów stało się prostsze i tańsze. Niekiedy wystarczy niewielka ilość nagrań znalezionych w internecie.

Jak może wyglądać takie oszustwo? Wyobraźmy sobie telefon od osoby, której głos przypomina głos naszego syna lub córki. Rozmówca twierdzi, że miał wypadek, potrzebuje natychmiastowej pomocy i prosi o przesłanie pieniędzy. Znajomy głos nie musi jednak oznaczać, że naprawdę rozmawiamy z członkiem rodziny.

Podobny mechanizm może zostać wykorzystany podczas wideorozmowy. Oszust podszywa się pod współpracownika lub przełożonego, pokazuje znajomą twarz i przekonuje do wykonania przelewu.

INTERPOL ostrzega również przed fałszywymi znajomościami internetowymi, oszustwami inwestycyjnymi i próbami szantażu.

INTERPOL ostrzega: coraz trudniej rozpoznać oszustwo

Toshinobu Yasuhira, dyrektor Centrum Innowacji INTERPOL-u, zwrócił uwagę, że rozwój sztucznej inteligencji sprawia, iż dotychczasowe sposoby rozpoznawania oszustów mogą już nie wystarczać.

Sztuczna inteligencja zaciera sygnały ostrzegawcze, które dotychczas pozwalały rozpoznać oszustwo. Błędy ortograficzne, niespójności w oznaczeniach firmowych czy nieudolne formatowanie treści szybko stają się przeszłością

- podkreślił przedstawiciel INTERPOL-u.

Jak zaznaczył, ofiarą takich działań może zostać każdy, niezależnie od wieku czy miejsca zamieszkania. Nie jest to już zagrożenie dotyczące wyłącznie znanych osób, których wizerunki wykorzystywano w fałszywych reklamach i nagraniach.

Po czym poznać próbę oszustwa?

INTERPOL wskazuje, że najważniejsze sygnały ostrzegawcze nie zawsze dotyczą wyglądu filmu lub brzmienia głosu. Dużo więcej może powiedzieć nam zachowanie rozmówcy. Szczególną ostrożność należy zachować w kilku sytuacjach:

• Ktoś nagle prosi o pieniądze. Nawet jeśli podaje się za bliską osobę, warto sprawdzić, czy rzeczywiście potrzebuje pomocy.
• Rozmówca wywiera presję czasu. Mówi, że pieniądze trzeba wysłać natychmiast, bo za chwilę będzie za późno.
• Prosi o zachowanie tajemnicy. Nie chce, abyśmy kontaktowali się z innymi członkami rodziny lub konsultowali swoją decyzję.
• Żąda danych bankowych albo nietypowej płatności. Może namawiać do przelewu na nieznane konto, zakupu kryptowalut lub kart podarunkowych.
• Nowo poznana osoba bardzo szybko deklaruje uczucia. Buduje internetową relację, a następnie zaczyna prosić o pieniądze.

Żaden z tych sygnałów nie jest sam w sobie dowodem oszustwa. Jednak gdy pojawia się nagła prośba o pieniądze połączona z presją lub żądaniem zachowania tajemnicy, nie należy podejmować decyzji bez sprawdzenia sytuacji.

Jak sprawdzić, czy naprawdę dzwoni ktoś bliski?

INTERPOL zaleca przede wszystkim przerwanie podejrzanej rozmowy i samodzielne skontaktowanie się z osobą, za którą podaje się rozmówca. Najlepiej zadzwonić pod numer telefonu zapisany wcześniej w kontaktach. Nie należy polegać wyłącznie na numerze wyświetlanym podczas podejrzanego połączenia.

Przykładowo, jeśli ktoś mówi głosem wnuczka i prosi o pilne pieniądze, można zakończyć połączenie i zadzwonić do wnuczka na jego znany numer. Można również skontaktować się z innym członkiem rodziny. Najważniejsze, aby potwierdzić historię niezależnie od osoby, która właśnie prosi o pomoc.

Przydatnym rozwiązaniem może być także rodzinne hasło bezpieczeństwa. Warto wcześniej umówić się z bliskimi na słowo lub pytanie, którego odpowiedź znają tylko zaufane osoby. Nie należy ujawniać tego hasła publicznie ani wysyłać go osobie, której tożsamości nie jesteśmy pewni.

INTERPOL przypomina również o zabezpieczaniu kont internetowych. Warto włączyć weryfikację dwuetapową, czyli dodatkowe potwierdzanie logowania, na przykład za pomocą kodu lub aplikacji w telefonie. Takie zabezpieczenie utrudnia przejęcie konta przez przestępców.

Co zrobić, jeśli pieniądze zostały już wysłane?

Jeżeli podejrzewamy, że zostaliśmy oszukani, należy jak najszybciej skontaktować się z bankiem i poinformować o wykonanej transakcji. Trzeba zapytać o możliwość zatrzymania przelewu lub podjęcia działań zmierzających do odzyskania pieniędzy. Nie zawsze będzie to możliwe, dlatego liczy się czas.

Oszustwo należy również zgłosić policji. Warto zachować wiadomości, numery telefonów, potwierdzenia przelewów i inne materiały, które mogą pomóc w ustaleniu sprawcy.

Hasło kampanii INTERPOL-u brzmi: „Zatrzymaj się. Zweryfikuj. Nie daj się złapać na przynętę”. Organizacja przypomina, że w dobie sztucznej inteligencji nawet znajoma twarz i głos nie powinny zastępować sprawdzenia, z kim naprawdę rozmawiamy.